यस्तो किन भएको छ ?

स्यानु पाईजा

जुनकेरीको पुच्छर किन बल्छ रात मा ?
कुकुर किन अंग्रेजी मा भुक्दैन ?
बिदेशी बिरालो ले सुरी सुरी किन बुझ्दैन ?
रंग बिहिन पानी जस्तै पानी
स्वाद बिहिन पानी जस्तै पानी
पानी को रंग र स्वाद पानी जस्तै नै हो ?
हामी पनि मान्छे जस्तै मान्छे भएको भए
साहेद अरुको दुखाईमा दुख्थ्यो होला
तर मान्छे त मन भरि लोकचार
मन भरि स्वार्थ भरेर उभिएको छ
सापुलै बोकालाई खसी बनाउछ
जीऊदै खसीलाई प्लेट भरि देख्छ
जरुरी परेमा ३ लाई धुमाएर६भन्छ
खुशी भएको बेला पुजा गर्छ
रिसाएको बेला गाली गर्छ
मन्दिर उहि हो भगवान उहि हो
उ चाहेको नामले बोलाउन मा रमाउछ
भगवान लाई, गड, अल्लाह
अनेक नाम दिन्छ
मनले चाहेको तरिकाले पुकारछ
तर उस्ले दिएको नाम बाहेक
अरु नाम को भगवान हुदैन भन्छ
मान्छे भएर मान्छेलाई नियालौ त
मान्छे कति स्वार्थी बनेको छ
मान्छे कति बेसरम बनेको छ
मान्छेलाई मान्छै नै मान्दैन
तै पनि मान्छेको मृत्युमा
लोकचारको भारी बिसाएर
लाशमा फुल चढाउनु पर्छ मान्छेले
देखावती भए पनि आँशु झार्नु पर्छ
म पनि मान्छे हुँ ,म पनि उस्तै छु

पात्लेखेत-७, म्याग्दी

भरियो सिउंदो

भूपेन्द्र महत

भरियो सिउंदो तिम्रो जब,बेहोश भै म लडदै थिएँ
तिमी छल्कियौ आँखाभरी म छाती भित्रै डडदै थिएँ

थरथराएको हातले फुटेको मुटु निम्तामा दियौ
आँसुले रुझेका रछन थोपा थोपा म पडदै थिएँ

तिम्रो बाटो नदुखोस् कहिले शुभ कामना भन्नै पर्‍यो
एक्लो बाँच्नुमा दुखेको हाँसो तिमी सामु जडदै थिएँ

बारामाला तिम्रो हातमा मेरो गलामा भार थियो
तिमी चड्यौ डोली म जिउँदै चितामा चडदै थिएँ

गाँठो मुटुमा हाँसो ओठमा कस्तो समायोजन त्यो
बाहिर सग्लो देखिए पनि भित्र भित्रै सडदै थिएँ

गोहीको आसु

दिलिप योन्जन

रोपे हुन्थ्यो झिरले मलाई, किन उन्छौ पिरमा सधैई
किन झार्छौ गोहीको आसु, भित्र भित्रै कच२ चपाई।

छोड्नु नैरहेछ दोबाटोमा मलाई,झुटो नाता किन जोडेउ
पबित्र माया झुटो भनी, ब्याथै किन बदनाम गर्छेउ
किन सियोले मुटु घोच्छउ, चट्टै काट घाटी मेरोई
किन झार्छौ गोहीको आसु, भित्र भित्रै कच२ चपाई।

हास्नु नैरहेछ रुवाई मलाई,मायाको खेल किन खेलेउ
बाचा बन्धन आफै तोडी, बिना कसुर दोशी पारेउ
मर्यो भन्दै किन हिड्छेउ,जलाउ चितामा जिउदै मलाई,
किन झार्छौ गोहीको आसु, भित्र भित्रै कच२ चपाई।

अस्टिन, अमेरिक

तिम्रो सपथ सहि सत्य होस्

आचार्य प्रभा

आज तिमी आत्मा साक्षी राख्दै
सपथ खाइरहेछौ ,
मेरो,उस्को अनी सबैको मनले इेश्वरसँग
प्रार्थना गरिरहेछ /
हे!इेश्वर ...
यो सपथ सत्य,सांचो र साक्षात होस्
समानता,समानुपातिकता र एकताको
प्रतिक होस् ,
सद्भभावना र सदबिवेक को जित होस् /
नयाँ इेतिहास कोर्छु भनेर
धेरै आए,गए ,
उज्यालो किरण छर्छु भनेर
धेरै उदाए,अस्ताए
त र ---अफ्सोच !
सबै इेतिहास पुरानै दोहोरिए
सबैका अधरमा अन्धकार नै छाए
त्यसैले ओबामा ...
तिम्रो सपथ अन्तरात्माभित्रको
स्वछ बोली हुनु पर्छ /
तिमी जात,अजात छुवाछुतको
बिरोधी बन्नु पर्छ ,
तिमीले कालो रङको अनुयायी
भएर होइन ,
त्यस्तै सेतो रङको बिरोधी पनि
बनेर होइन
बरु ---सबै रङको मिश्रणको
मीठो अनी ज्वलन्त उदाहरण
बन्नु पर्छ /
तिमी एउटा देशको मात्र होइन
धर्तीको नै मेरुदन्ड हुनुपर्छ
आउने पिढीहरुको
उत्साह र उमङ बन्नु पर्छ /

(ओबामाको सपथ पश्चात तुरुन्त श्रीजित कबिता)

बीरको गाँऊ

स्यानु पाईजा

दान नगरेको दानबीर
मान नपाएको मानबीर
धन नभएको धनबीर
कहिल्यै नजितेको जीतबीर
यो हो सुन्दरपुरी गाँऊ
कति सुन्दर नाऊ
तर यि सुन्दरपुरीमा
असुन्दर लाग्ने कुरा के ??
पिपलु बोटमा अईजेरू लागेको छ
सिस्नुको बोट मा आकाशेजेली
र बनभरी भनमारा फैलिएको छ
बिचारा अनेक बीरको गाँऊ
यसपाली ठुलै कुरा भयो रे
दश बर्ष पछि बल्ल
दानबीर ले मत दान गरे
मानबिर ले मान पाए
धनबिर ले छोरा सहिद भएकोले
क्षति पूर्तिमा अलिकति धन पाए
जीतबीर ले चुनाव जित्यो
पहिलो चोटी जीतबीरको जीत
आशामतिले आशा गरिन
अब त केहि हुन्छ
तर भोलि पल्ट उनि
दिउसै बलत्कृत भईन
महिलाको पिडा नबुझ्ने
आमाले नजन्माएका अमान्छेहरुले
बिचरीलाई गाँऊ निकाला गरे
बिना बाउको गर्भ बोकेको मा
कोई मनबीरको मन पलाएन
कोई ज्ञानबीरको ज्ञान काम गरेन
बेश्या, ,,,,,भए जति गाली गरे
ऊनको ठाऊँ म भएको भए
साहेद आत्महत्या गर्थे होला या
साँचीकै बेश्या बनेर हरेक
हरेक कुदृष्टी राख्नेलाई
एड्स सारेर मारर्थै होला
नशालु बिष खुबाएर मारर्थे होला
सृष्टीलाई नै कुजो बनाई दिन्थे होला
तर उनको ईच्छा अलग छ
यो गाँऊलाई लायक छोरा दिने
आमाको माया बुझने छोरा दिने।
गाँउलाई फेर्न सक्ने छोरा जन्माउने
यो हो बिर हरु को गाँऊ
कोहि मारिन्छन
कोहि बलत्कृत हुन्छन
तर त्यहिका मान्छे
जातीको नाममा छुट्टिदै छन
धर्मको नाममा टुक्रिदै छन
फलानो र ढिस्कानो पार्टीको
नाम मा बाँडिएका छन
छिमेकी छिमेकीमा बोलचाल छैन
फुटबल जस्तै कहिले कस्को
कहिले कस्को गोल पोस्टमा
प्रहार भईरहेका छन ।

पात्लेखेत -७, म्याग्दी

नयाँ मान्छे

टंक सम्वाहाम्फे

उ नयाँ युगको नयाँ मान्छे
अथवा यो देशको नयाँ मान्छे
हाम्रै समुदायवाट जन्मेको नयाँ मान्छे
जसरी परिभाषा गरेपनि
उ नयाँ युगको नयाँ मान्छे

हामी जस्तै भएर पनि
यो देशको लागि नयाँ भएर आएको छ
त्यसैले उसलाई नयाँ देखिरहेकाछौ
हिजो उ हामीसँगै हिड्दा
हाम्रो लागि नयाँ थिएन
तर उसले परिवर्तन हुरीवतास वोकेर आएपछि
यहाँ नयाँ मान्छे भएको हो
किनभने उसको परिवर्तीत विचारले
हामी सवै नयाँ पथमा हिडेकाछौ
उसको नौलो प्रभावले
हाम्रा दृष्टिकोणहरु नयाँ भएकाछन्
त्यसैले हामी नयाँ भएकाछौ
उसले केहि नयाँ सम्भावनाहरु
उसले केहि नयाँ लक्ष्य र उदेश्यहरु
समयको ढाकरमा वोकेर ल्याएकोछ
नयाँ युगलाई डोर्‍याउँदै आएको छ
त्यसैले उसको आगमन र्सवत्र नौलो वनेको हो
यर्सथ हामी प्रत्येक दिन
नयाँ योजना तय गरिरहेकाछौ
नयाँ कुराको विमर्श गरिरहेकाछौ
जो हामीले नयाँ देख्न खोजीरहेथ्यौँ
त्यहि समय नयाँ मान्छेले ल्याएको हो
अव हामी हरेक कुरा
नयाँ विचारको सामार्थ्यले
पुराना संरचनाहरु बदल्न चाहान्छौ
तिनै संरचनाहरु वदल्नैको लागि
नयाँ मान्छेको आवश्यकता थियो
हो त्यहि नयाँ मान्छेले
हाम्रो आवश्यकता पूर्ति गरिदिएको छ
त्यसैले त उसको हातेमालोमा उनीएकाछौ
किनकी हामीले नयाँ सपनाहरु देख्दै जानुछ
त्यहि सुनौलो क्षण यहाँ आईपुगेको छ
जस्ले नयाँ युगको ढोका खोलेर
नयाँ वास्तविकता पदार्पण गरि दिएकोछ
किनभने उ नयाँ युगको नयाँ मान्छे
अथवा यो देशको नयाँ मान्छे
हाम्रै समुदायवाट जन्मेको नयाँ मान्छे
जसरी परिभाषा गरेपनि
उ नयाँ युगको नयाँ मान्छे

बिवेक

पुरुषोत्तम सुवेदी

अबसर छोपी फाईदा लिने स्वार्थी पन लाई छोड्नु पर्छ ।
समाज हितको बिरोधको घमन्ड लाई तोड्नु पर्छ ।।

सके सम्म संझाइ बुझाई अर्ती बुद्धी दिनु पर्छ ।
बिबेक बुद्धी नबुझ्नेलाई समाजले चिन्नु पर्छ ।।

काफल पाक्यो चरी नाच्यो जस्तो सोचलाई छोड्नु पर्छ ।
कुलत र बिसंगत लाई समयमै त्याग्नु पर्छ ।।

कुरा काटी खर्च गर्ने समय लाई बचत गरौ ।
रक्सी चुरोट राम्रो होइन समाज लाई खर्च गरौ ।।

धनै मात्र ठुलो होइन समाज पनि प्यारो सम्झ ।
समाज बिना धनले मात्र निकास पाउन गाह्रो सम्झ ।।

तर्क बिहिन बिबेक बिचार कुनै अर्थ लाग्दैन रे ।
सोच न बिचार राजनीतिको मनमा जांगर जाग्दैन रे ।।

सम्म बाटो छोडि भिरमा के नियतले किन गयौ ।
अम्रित खोसी दुधको गिलास समाजलाई दिने भयौ ।।